Hemen Başla

7. Sınıf · Yapay Zekâ

7. Sınıf Yapay Zekâ
1. Dönem 1. Yazılı Hazırlık

1. Yazılı Hazırlık

Yazılıdan önce her konuyu üç soruyla tekrar edin. Önce cevabınızı yazın, sonra cevap anahtarına bakın; her cevabın altında sorunun neden böyle cevaplandığını anlatan kısa bir açıklama var.

  • 7. Sınıf
  • Yapay Zekâ
  • 1. Dönem 1. Yazılı
  • Yazılı Hazırlık
Sorulara git

18 soru · Kısa cevap, Uygulama

Yazılı Kapsamı

Aşağıdaki tablo bu kaynağın konu dağılımını gösterir. Konu başlıkları ve kazanım kodları dersin içeriğinden alınmıştır.

KonuKazanımHaftaSoru
Yapay Zekâ Nedir? Zeki mi, Değil mi? YZU1.1.1 1. hafta 3
İnsan mı, Makine mi? Sorgulama Oyunu YZU1.1.1 2. hafta 3
Hayatımızdaki Yapay Zekâ Uygulamaları: Tanı ve Sınıflandır YZU1.1.2, YZU1.1.1 3. hafta 3
Nasıl Çalışır? Sensör, Veri, Model, Çıktı YZU1.1.2 4. hafta 3
Yapay Zekâ Her Zaman Doğru mu? Adalet ve Etik YZU1.1.3 5. hafta 3
Kişisel Veri, Mahremiyet ve Güvenli Kullanım YZU1.1.3 7. hafta 3
Toplam18

Sorular 1. temanın (Hayatımızda Yapay Zekâ) kazanımlarına dayanır. 6. hafta okul temelli kodlama haftasıdır; 8. haftada başlayan 2. tema bu kaynakta yer almaz.

Yazılıda Hangi Konular Var?

Yazılıda yer alan konuları tekrar etmek için ilgili ders sayfalarına göz atabilirsiniz.

Yazılıya Hazırlık Soruları

Sorular haftalara göre sıralanmıştır; her konudan üç soru var. Cevaplarınızı yazdıktan sonra sayfanın sonundaki cevap anahtarıyla karşılaştırın ve açıklamaları okuyun.

  1. 1 Kısa cevap

    Bir oyun programı her seferinde aynı hamleyi yapıyor; diğeri oynadıkça senin hamlelerinden öğrenip farklı hamleler deniyor. Hangisi yapay zekâya daha yakındır? Neden?

  2. 2 Uygulama

    Üç cihaz var. Termometre: odanın sıcaklığını gösterir. Klima: sıcaklık 26 dereceyi geçince açılır. Akıllı termostat: evdekilerin alışkanlıklarından öğrenip sıcaklığı kendisi ayarlar. a) Hangisi yalnız ölçüm yapar? b) Hangisi sabit bir kurala göre davranır? c) Hangisi yapay zekâya en yakındır? Nedenini açıklayınız.

  3. 3 Uygulama

    Tablodaki sistemlerin yapay zekâ kullanıp kullanmadığını "Evet" ya da "Hayır" diye yazınız. Sonra "Hayır" dediğiniz bir sistemin neden yapay zekâ olmadığını alttaki satırlara yazınız.

    SistemYapay zekâ kullanır mı?
    1) Süreyi sayan kronometre
    2) Fotoğraftaki yüzleri tanıyan sistem
    3) Konuşulan sözleri yazıya dönüştüren sistem
    4) Dört işlem yapan hesap makinesi
  4. 4 Kısa cevap

    Bir oyun, yalnızca evet / hayır soruları sorarak aklınızdaki karakteri buluyor. Arkadaşınız "Bu oyun zihin okuyor." diyor. Bu düşünce doğru mu? Oyunun karakteri nasıl bulduğunu açıklayınız.

  5. 5 Uygulama

    "Hafta sonu ne yaptın?" sorusuna iki cevap verilmiş. A: "Hafta sonu genellikle dinlenmek için kullanılır." B: "Dedemlere gittik, dedem yine aynı fıkrayı anlattı." Hangi cevabın bir makineden gelmiş olabileceğini, hangi ipucuna dayandığınızı yazınız. Kesin karar verebilir misiniz?

  6. 6 Uygulama

    Görselde, aklınızdaki hayvanı evet / hayır sorularıyla bulan bir oyunun karar ağacı verilmiştir. a) Aklınızdaki hayvan kedi ise oyun hangi soruları sorar, siz hangi cevapları verirsiniz? b) Ağaca kurbağa eklenecek. "Suda mı yaşar?" sorusuna "evet" denince balık ile kurbağayı ayırmak için hangi soru eklenebilir? c) İlk sorunun seçenekleri ikiye ayıran bir soru olması neden iyidir?

    Karar ağacı: 'Uçar mı?' sorusu; evet ise Serçe, hayır ise 'Suda mı yaşar?' sorusu (evet: Balık, hayır: Kedi).
  7. 7 Uygulama

    Bir görsel tanıma uygulamasına kedi fotoğrafı yüklendi; uygulama "vaşak" dedi. a) Uygulama neden yanılmış olabilir? b) Sonucun doğru olup olmadığını nasıl kontrol edersiniz?

  8. 8 Uygulama

    Sürücüsüz araç yolu kameralarla görür, haritadan ve hız ölçerden de bilgi alır. a) Bu uygulama hangi alanda kullanılır? b) Neden birden fazla alt boyuta girer? Açıklayınız.

  9. 9 Kısa cevap

    Bir kişinin tahlil sonuçlarına (kandaki değerler, ateş, nabız gibi sayılara) bakarak hastalık tahmini yapan bir yapay zekâ uygulaması hangi alanda kullanılır ve hangi alt boyuttadır? Nedenini açıklayınız.

  10. 10 Uygulama

    Bir modele "elma" yalnızca görseldeki kırmızı elma fotoğraflarıyla öğretildi. Sonra modele yeşil bir elma fotoğrafı gösterildi. a) Model yeşil elmayı tanıyabilir mi? Nedenini açıklayınız. b) Modelin yeşil elmayı da tanıması için ne yapılmalıdır?

    Solda 'Modelin gördüğü örnekler' çerçevesinde altında 'kırmızı' yazan üç elma; sağda 'Yeni fotoğraf' çerçevesinde altında 'yeşil' yazan bir elma.
  11. 11 Kısa cevap

    Model eğitilirken bazı köpek fotoğraflarına yanlışlıkla "kedi" etiketi verildi. Bu durum modelin tahminlerini nasıl etkiler? Açıklayınız.

  12. 12 Uygulama

    Bir model kalem ve silgiyi ayırt etmek için hazırlanacak. a) Şu üç adımı doğru sıraya koyunuz: modeli test etme, örnekleri toplayıp etiketleme, modeli eğitme. b) Her adımda ne yapıldığını kısaca açıklayınız.

  13. 13 Kısa cevap

    Bir sohbet programı "Seni çok iyi anlıyorum, ben de üzüldüm." diye yazıyor. Program gerçekten üzülüyor mu? Kısaca açıklayınız.

  14. 14 Uygulama

    Okul koridorundaki yapay zekâ destekli kamera, koşan öğrencileri "kural ihlali" diye işaretliyor. Düşen arkadaşına yardıma koşan bir öğrenci de işaretlendi. a) Sistem neyi göremedi? b) Bu tür durumlarda son kararı kim vermelidir? Neden?

  15. 15 Uygulama

    Bir şirket, iş başvurularını daha hızlı değerlendirmek için yapay zekâ kullandı. Sistem eski başvurulardan öğrendi; eski başvurularda erkekler daha yüksek puan almıştı. Sonra sistem, adayların cinsiyetine göre erkeklere kadınlardan daha çok puan vermeye başladı. a) Bu sistemde hangi etik ilke çiğnenmiştir? b) Sistem neden böyle davranmış olabilir? c) Bu sorunu önlemek için iki öneri yazınız.

  16. 16 Uygulama

    Evde masada bir sesli asistan duruyor. Aile özel bir konuyu konuşurken biri, uyandırma sözüne benzeyen bir kelime söylüyor. a) Bu durumda hangi mahremiyet riski oluşur? b) Bu riske karşı bir önlem yazınız.

  17. 17 Kısa cevap

    Yüzle açılan bir telefon ile bir fotoğraf filtresi uygulaması yüzünü kullanıyor. Yüz verinin nerede kaldığı açısından bu ikisini karşılaştırınız. Fotoğraf filtresi kullanırken alınacak bir önlem yazınız.

  18. 18 Kısa cevap

    Başın ağrıyor. Bir yapay zekâ uygulaması sana hangi ilacı içmen gerektiğini söyledi. Bu öneriyi hemen uygular mısın? Ne yapmalısın?

Cevap AnahtarıÖnce soruları çözün, sonra cevaplarınızı kontrol edin.
  1. 1İkincisi; senin hamlelerinden (örneklerden) öğrenip yeni durumlarda farklı karar veriyor. Birincisi sabit kuralla çalışıyor.Bir sistemi yapay zekâya yaklaştıran şey, örneklerden öğrenip yeni bir durumda karar verebilmesidir; hep aynı şeyi yapan sistem sabit bir kuralla çalışır.
  2. 2a) Termometre. b) Klima (26 derece kuralı; çevresinden veri alıp davranışını değiştirdiği için akıllı sistem de sayılabilir). c) Akıllı termostat; evdekilerin alışkanlıklarından (örneklerden) öğrenip kendisi karar veriyor.Ölçmek, bir kurala göre çalışmak ve örneklerden öğrenmek ayrı basamaklardır; yalnız sonuncusu yapay zekâya yaklaşır.
  3. 3Kronometre: Hayır. Yüzleri tanıyan sistem: Evet. Konuşulan sözleri yazıya dönüştüren sistem: Evet. Hesap makinesi: Hayır. Neden: kronometre ve hesap makinesi önceden yazılmış sabit kurallarla çalışır, her seferinde aynı yolu izler; örneklerden öğrenmez.Yüz tanımak ve konuşmayı yazıya çevirmek çok sayıda örnekten öğrenilir; süre saymak ve dört işlem ise her seferinde aynı kuralla yapılır.
  4. 4Hayır, oyun zihin okumaz. Her cevaptan sonra olamayacak karakterleri eler, seçenekleri daraltır ve kalanlar arasından en olası karakteri söyler.Oyun bir karar ağacı izler; her evet / hayır cevabı bir dala gider ve seçenekleri daraltır.
  5. 5Makineden gelmiş olabilecek cevap A'dır; genel bilgi veriyor, kişisel bir deneyim anlatmıyor. B kişisel bir anı içeriyor. Ancak kesin karar veremeyiz; makine de kişisel anı gibi görünen bir cevap üretebilir.İnsana benzeyen cevap anlamayı kanıtlamaz; ipuçları yalnızca tahmin verir, kesin karar verdirmez.
  6. 6a) "Uçar mı?" – Hayır → "Suda mı yaşar?" – Hayır → Kedi. b) Örn. "Karada da yürüyebilir mi?" / "Bacakları var mı?" Evet → kurbağa, hayır → balık. (İki hayvanı ayıran her soru kabul edilir.) c) Bir cevapla seçeneklerin yarısı elenir, karakter daha az soruyla bulunur; "Kedi mi?" gibi bir soru yalnız bir seçeneği eler.Karar ağacında iyi bir soru seçenekleri ikiye ayırır; böylece doğru cevaba daha az soruyla ulaşılır.
  7. 7a) Uygulama görseli daha önce görülmüş çok sayıda görselle karşılaştırıp en çok benzeyeni bulur; kedi ile vaşak birbirine benzediği için yanılabilir. b) Başka bir kaynakla ya da kendi gözlemimle karşılaştırırım; sonucu doğrudan kabul etmem.Görsel tanıma en çok benzeyeni seçer; birbirine benzeyen nesnelerde yanılabilir, bu yüzden sonuç her zaman kontrol edilir.
  8. 8a) Ulaşım. b) Kameralardan görüntü, haritadan ve hız ölçerden veri alır; birden çok türde girdi kullandığı için hem görüntü hem veri alt boyutuna girer.Bir uygulamanın alt boyutu aldığı girdiye göre belirlenir; birden çok türde girdi alan uygulama birden çok alt boyuta girer.
  9. 9Sağlık alanında kullanılır. Aldığı girdi sayılardan oluşan veriler olduğu için veri alt boyutundadır. (Tahmini doktor kontrol eder.)Alt boyutu bulmak için uygulamanın ne aldığına bakılır; sayılar veri, fotoğraf görüntü, konuşma ses, yazı metindir.
  10. 10a) Büyük ihtimalle tanıyamaz, "elma değil" der. Model ancak gördüğü örnekler kadar bilir; örneklerin hepsi kırmızıydı (tek tip veri), bu yüzden kırmızı rengi de elmanın parçası gibi öğrendi. b) Yeşil, sarı, farklı boyut ve açıda elma fotoğrafları ekleyip doğru etiketlemek, modeli yeniden eğitmek ve yeni fotoğraflarla test etmek.Model ancak gördüğü örnekler kadar bilir; tek tip veri (hep kırmızı elma) rengi de elmanın parçası sanmasına yol açar.
  11. 11Model yanlış öğrenir; yanlış etiket yanlış öğrenmeye yol açar. Köpeklere "kedi" diyebilir, kedi ile köpeği karıştırabilir.Etiket her örneğin doğru cevabıdır; yanlış etiket modele yanlışı doğru diye öğretir.
  12. 12a) 1. Örnekleri toplayıp etiketleme, 2. Modeli eğitme, 3. Modeli test etme. b) Etiketleme - kalem ve silgi örnekleri doğru adla gruplanır. Eğitme - model örneklerdeki ortak özellikleri (örüntüleri) öğrenir. Test - modele hiç görmediği yeni örnekler gösterilip tahmini kontrol edilir; yanılırsa veri iyileştirilir.Önce örnekler toplanıp etiketlenir, sonra model eğitilir; test ise modelin hiç görmediği yeni örneklerle yapılır.
  13. 13Hayır; yapay zekânın empati, merhamet gibi duyguları yoktur, yalnızca bu cümleleri taklit eder.Duygu bildiren bir cümle duyguyu kanıtlamaz; program bu cümleyi verilen bilgilerdeki örüntülerden üretir.
  14. 14a) Öğrencinin neden koştuğunu, yani yardım etmek için koştuğu özel durumu göremedi; iyi niyeti anlayamaz. b) Öğretmen ya da okul yöneticisi (insan); özel durumu anlayıp adil karar verebilir, önemli kararlarda son söz insanda kalır.Yapay zekâ özel durumu ve iyi niyeti göremez; önemli kararlarda son söz insanda kalır.
  15. 15a) Adalet (eşitlik): adaylar cinsiyetlerine göre ayrımcılığa uğradı. b) Yanlı veriden öğrendi: eski başvurulardaki dengesizliği doğru kural sandı; makinenin vicdanı yoktur, veriyi sorgulamaz. c) Dengeli ve çeşitli veri kullanmak; cinsiyet gibi işle ilgisiz bilgileri değerlendirmeden çıkarmak; sonuçları insanların kontrol etmesi; son kararı insanın vermesi. (Herhangi ikisi.)Yanlı veriden öğrenen sistem bu yanlılığı tekrarlar; veri dengeli seçilmeli, sonuçları insanlar kontrol etmelidir.
  16. 16a) Asistan uyanırsa sonrasında söylenenler uygulamaya gider ve kaydedilebilir; özel konuşma ailenin kontrolü dışında saklanabilir. b) Kullanılmadığında mikrofonu kapatmak; özel konuşmalarda asistanı uzak tutmak; ayarlardan mikrofon iznini ve kayıtları kontrol etmek.Mikrofonlu bir cihaz uyandığında duyduklarını uygulamaya gönderebilir; gerekmeyen mikrofon izni kapatılır.
  17. 17Yüzle açılan telefon yüz verisini genellikle cihazın içinde tutar. Fotoğraf filtresine yüklenen fotoğraf ise uygulamaya (uzaktaki bilgisayara) gider; orada saklanabilir, başkaları görebilir. Önlem: fotoğrafın nerede saklandığını bilmeden yüklememek; başkasının fotoğrafını izinsiz yüklememek.Bir uygulamaya yüklenen fotoğraf cihazdan çıkar ve başka yerde saklanabilir; nerede saklandığını bilmeden yükleme yapılmaz.
  18. 18Hemen uygulamam; yapay zekâ yanlış bilgi verebilir ve beni muayene etmemiştir. Ailemden bir büyüğe ya da doktora danışırım.Yapay zekânın çıktısı her zaman doğru değildir; sağlıkla ilgili bir öneri bir büyüğe ya da doktora danışılmadan uygulanmaz.

Yazılıya hazırlanırken bunlara da bakın

İlgili Dersler

Tüm 7. sınıf dersleri

Bu yazılıda yer alan konuların ders anlatımlarına aşağıdaki sayfalardan ulaşabilirsiniz.

Bu konuları DersiAnlat’ta çalışın.

Ders anlatımları, örnekler ve etkinliklerle konuları pekiştirin.

7. Sınıf Derslerine Git